PTG „Sokół 1893” w Mielcu

 


Polskie Towarzystwa Gimnastyczne „Sokół 1893” w Mielcu

Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Mielcu zostało założone w 1893 roku z inicjatywy światłych obywateli miasta, jak ich nazywano – „Ojców założycieli”. Do grupy ten należeli: Mieczysław Korycki, Antoni Fibich, Aureliusz Fiutowski, Antoni i Roman Dębiccy, Józef Droba, Józef Hodbod, N. Christ, Feliks Leyko, Bronisław Leszczycki, Stanisław Nowaczyński, Andrzej Pawlikowski, Tomasz Ryniewicz, Stanisław Schabbus, Franciszek Stabrawa, Józef Wojna, Józef Wyczałek.

Naczelnym zadaniem Towarzystwa było propagowanie sportu oraz organizowanie życia narodowego i kulturalnego.

Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Mielcu istniało 46 lat. W ciągu tego okresu odegrało wyjątkowo istotną rolę w krzewieniu polskości. Dzięki działalności Sokoła rozbudzony został w społeczeństwie mieleckim patriotyzm, silne przywiązanie do tradycji i historii narodu polskiego oraz regionu. Dowodem takich postaw jest udział członków Towarzystwa w działaniach I wojny światowej, walkach o odbudowę Polski i jej granic (1918 – 1921). Członkowie Sokoła walczyli także na frontach II wojny światowej, działali w konspiracji, służyli Ojczyźnie płacąc często najwyższą cenę – oddając swoje życie.

Po II wojnie światowej sytuacja Towarzystwa stała się wyjątkowo trudna. Choć w dniu 17 listopada 1946 roku ówczesny Prezes Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” Franciszek Kazana złożył wniosek o wpisanie Towarzystwa do rejestru stowarzyszeń prowadzonego przez mieleckie Starostwo, to jednak wydano decyzję odmowną. Konsekwencją odmowy, było podjęcie przez Urząd Wojewódzki w Rzeszowie procedury likwidacyjnej obejmującej przejęcie majątku Towarzystwa.

Trzy lata później, w dniu 5 marca 1949 roku na mocy decyzji Wojewody Rzeszowskiego majątek został ostatecznie odebrany Towarzystwu i przekazany na rzecz Zarządu Miejskiego w Mielcu.

Reaktywowanie Towarzystwa było możliwe dopiero po zmianach politycznych w 1989 roku. Pierwszym sygnałem żywotności ruchu sokolego, było powołanie w 1992 roku, na bazie rozwiązanego klubu sportowego „Tęcza”, Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Pierwszym Prezesem został Tadeusz Tomczyk. Towarzystwo od chwili powołania miało na celu organizację działalności sportowej, propaństwowej i patriotycznej, a członkowie Sokoła uczestniczyli w zawodach sportowych i uroczystościach. Towarzystwo to jednak nie zachowywało bezpośredniej ciągłości prawnej z Sokołem przedwojennym, między innymi dlatego, że powstało na bazie klubu sportowego „Tęcza” i nie miało bezpośrednich korzeni w przedwojennym Towarzystwie.

Dlatego też, po kilkunastu latach działalności, w dniu 14 marca 2007 roku osoby oddane ruchowi Sokolemu zwołały ponownie zebranie mające na celu powołanie towarzystwa sokolego w nowej formie prawnej. I tak, chcąc zachować ciągłość Sokoła obecnego z Sokołem przedwojennym powołano działające obecnie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Członkiniami stowarzyszenia zostały cztery druhny, które były również członkiniami towarzystwa przedwojennego: Józefa Szwakop (prowadziła grupę chłopców), Władysława Snopkowska (prowadziła grupę dziewcząt) oraz Maria Liniewicz i Elżbieta Solarska (członkinie zespołu artystycznego). Z ich inicjatywy powstała dwudziesto cztero osobowa grupa reaktywująca działalność przedwojennego Sokoła.

Jednocześnie z prowadzoną działalnością patriotyczną i sportową prowadzone były, przy szczególnym zaangażowaniu druha Tadeusza Tomczyka oraz druha mec. Zbigniewa Bochenka działania mające na celu odzyskanie zajętego przez komunistyczne władze majątku, głównie siedziby Towarzystwa, tzw. „Sokolni” przy ul. Sękowskiego 1 w Mielcu. Temat zwrotu bezprawnie zagrabionego majątku trafiał na wokandy sądów w Mielcu i Rzeszowie. Oparł się również o Sąd Najwyższy w Warszawie oraz organy administracji państwowej. Ostatecznie, decyzją z dnia 21 grudnia 2009 wydał Sąd Administracyjny w Warszawie. Wyrokiem Sądu Administracyjnego w Warszawie wydano decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody Rzeszowskiego z dnia 5 marca 1949 roku w części dotyczącej przeznaczenia majątku po zlikwidowanym Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół” w Mielcu na rzecz Zarządu Miejskiego w Mielcu.

W 2010 roku, zgodnie z uchwałą Walnego Zebrania, powrócono do pierwotnej, przedwojennej nazwy dodając rok założenia gniazda w Mielcu. Obecnie pełna nazwa brzmi: : Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” 1893 w Mielcu. Pierwszym prezesem PTG „Sokół” 1893 w Mielcu została druhna Maria Liniewicz, członkini przedwojennego Sokoła, obecnie Prezes Honorowy.